Heb je over de jaren 2017 tot en met 2020 box 3-belasting betaald, maar geen of te laat bezwaar gemaakt? Dan kan de recente uitspraak van de Hoge Raad jou direct raken.
Stond jouw belastingaanslag op 24 december 2021 al definitief vast? Dan hoeft de Belastingdienst die aanslag niet te verlagen. Ook niet wanneer de betaalde box 3-belasting hoger was dan de belasting die je over je werkelijke rendement verschuldigd zou zijn geweest.
Met de uitspraak van 25 juni 2026 komt er voor deze groep een einde aan een procedure die jarenlang heeft gelopen.
Wat heeft de Hoge Raad besloten?
De uitspraak gaat over belastingplichtigen die:
- over de jaren 2017 tot en met 2020 box 3-belasting betaalden;
- niet of te laat bezwaar maakten;
- en van wie de aanslag vóór 24 december 2021 definitief was geworden.
- over welke jaren jouw aanslagen gaan;
- wanneer deze aanslagen definitief zijn geworden;
- of je tijdig bezwaar hebt gemaakt;
- en of jouw verzoek onder de massaalbezwaarplusprocedure valt.
Deze belastingplichtigen worden ook wel de niet-bezwaarmakers genoemd.
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat hun aanslagen niet alsnog hoeven te worden verminderd. Zij krijgen binnen de massaalbezwaarplusprocedure daarom geen teruggaaf van box 3-belasting over deze jaren.
Waarom draait alles om 24 december 2021?
Op 24 december 2021 deed de Hoge Raad een belangrijke uitspraak over box 3. Deze uitspraak staat bekend als het Kerstarrest.
Tot dat moment berekende de Belastingdienst de box 3-belasting op basis van een verondersteld rendement. Dat rendement kon hoger zijn dan het rendement dat iemand werkelijk had behaald. De Hoge Raad oordeelde dat deze manier van belasting heffen in bepaalde situaties in strijd was met het eigendomsrecht en het verbod op discriminatie.
Belastingplichtigen die op tijd bezwaar hadden gemaakt, konden hierdoor in aanmerking komen voor rechtsherstel. Dat gold ook voor aanslagen die op 24 december 2021 nog niet definitief vaststonden.
Voor mensen van wie de aanslag toen al definitief was en die niet tijdig bezwaar hadden gemaakt, lag dat anders.
Waarom krijgen niet-bezwaarmakers geen rechtsherstel?
Een definitieve belastingaanslag kan onder bepaalde voorwaarden alsnog door de Belastingdienst worden verlaagd. Dat wordt een ambtshalve vermindering genoemd.
Daarop bestaat echter een belangrijke uitzondering. Een aanslag hoeft niet te worden aangepast wanneer pas uit een latere rechterlijke uitspraak blijkt dat de aanslag onjuist was. Het Kerstarrest wordt volgens de Hoge Raad als zo’n nieuwe rechterlijke uitspraak gezien.
De Hoge Raad besliste in mei 2022 daarom al dat niet-bezwaarmakers geen automatisch recht op rechtsherstel hadden. Belangenorganisaties vonden dat bij die beslissing niet alle argumenten voldoende waren behandeld. Om die reden werd de massaalbezwaarplusprocedure gestart.
Wat was de massaalbezwaarplusprocedure?
De massaalbezwaarplusprocedure was bedoeld om één gezamenlijk antwoord te krijgen op de vraag of niet-bezwaarmakers toch recht hadden op een vermindering van hun box 3-belasting.
Hiervoor werden vier proefprocedures geselecteerd. De rechtbanken stelden de betrokken belastingplichtigen in alle vier de zaken in het ongelijk. Twee zaken gingen vervolgens rechtstreeks door naar de Hoge Raad.
Advocaat-generaal Pauwels adviseerde de Hoge Raad op 8 mei 2026 om geen teruggaaf toe te kennen. De Hoge Raad heeft dit advies op 25 juni 2026 gevolgd.
Waarom maakt de Hoge Raad verschil tussen beide groepen?
De belastingplichtigen voerden aan dat zij hetzelfde behandeld moesten worden als mensen die wel tijdig bezwaar hadden gemaakt.
De Hoge Raad gaat daar niet in mee. Volgens de Hoge Raad bevinden mensen die op tijd bezwaar maakten zich juridisch niet in dezelfde positie als mensen van wie de aanslag al definitief was. Daarom is volgens de Hoge Raad geen sprake van verboden discriminatie.
Ook vond de Hoge Raad de uitkomst niet onevenredig. Regels over definitieve belastingaanslagen zijn volgens de rechter onder meer bedoeld om duidelijkheid en rechtszekerheid te bieden.
Dat maakt de uitkomst voor niet-bezwaarmakers niet minder teleurstellend. Zeker wanneer het werkelijk behaalde rendement aanzienlijk lager was dan het rendement waarmee de Belastingdienst destijds rekende. Toch is het door deze uitspraak bepalend of tijdig bezwaar is gemaakt.
Wat betekent de uitspraak voor jou?
Je maakte geen of te laat bezwaar
Stond jouw aanslag over 2017, 2018, 2019 of 2020 op 24 december 2021 al definitief vast? Dan krijg je op basis van deze procedure geen vermindering of teruggaaf.
Heb je later nog een verzoek ingediend om je aanslag vrijwillig door de Belastingdienst te laten verlagen? Dan viel dit verzoek mogelijk onder de massaalbezwaarplusprocedure. De Belastingdienst hoeft dit verzoek door de uitspraak niet toe te wijzen.
Je maakte wel tijdig bezwaar
Heb je destijds wel op tijd bezwaar gemaakt? Of stond jouw aanslag op 24 december 2021 nog niet definitief vast? Dan behoor je niet automatisch tot de groep waarop deze uitspraak betrekking heeft.
Voor jou kunnen andere regels rondom het rechtsherstel en het werkelijke rendement van toepassing zijn. Het is daarom belangrijk om eerst vast te stellen wat de status van jouw aanslag was.
De uitspraak gaat niet over alle box 3-jaren
De uitspraak heeft specifiek betrekking op de box 3-aanslagen over 2017 tot en met 2020 die onder de massaalbezwaarplusprocedure vielen.
Voor andere belastingjaren en andere box 3-procedures kunnen andere regels gelden. Trek de conclusie uit deze uitspraak daarom niet zonder meer door naar iedere box 3-aanslag.
Kunnen niet-bezwaarmakers nog gebruikmaken van de tegenbewijsregeling?
De uitspraak heeft ook gevolgen voor de mogelijkheid om het werkelijke rendement aan te tonen.
Voor de jaren die onder de massaalbezwaarplusprocedure vallen, kunnen niet-bezwaarmakers door deze uitkomst geen beroep doen op de tegenbewijsregeling box 3. Een lager werkelijk rendement opent voor deze specifieke groep en jaren dus niet alsnog de deur naar rechtsherstel.
Controleer tot welke groep jij behoort
Het verschil tussen wel of niet tijdig bezwaar maken is in deze procedure doorslaggevend geworden. Toch is niet iedere situatie hetzelfde.
Heb je over 2017 tot en met 2020 box 3-belasting betaald en twijfel je of je destijds op tijd bezwaar hebt gemaakt? Of weet je niet precies wanneer jouw aanslag definitief is geworden? Laat je situatie dan controleren. Juist die details bepalen of deze uitspraak op jou van toepassing is.
Neem gerust contact op met jouw adviseur bij Bol Adviseurs. We bekijken jouw aanslagen, brengen jouw positie in kaart en leggen helder uit waar je aan toe bent.
