4 fiscale valkuilen bij financiering van jouw onderneming

Bij het regelen van financiering voor jouw onderneming spelen vaak verschillende financiële afwegingen. Fiscale aspecten zijn hiervan een belangrijk onderdeel. Denk bijvoorbeeld aan de keuze tussen eigen en vreemd vermogen, de aftrekbaarheid van rente en de voorwaarden van een aandeelhouderslening.

De keuzes die je hierbij maakt kunnen leiden tot fiscale discussies met de Belastingdienst of onverwachte belastingheffing in de toekomst. In dit artikel bespreken we vier veelvoorkomende fiscale valkuilen bij ondernemingsfinanciering.

Financiering met eigen of vreemd vermogen

Een onderneming kan kiezen voor financiering met eigen vermogen of vreemd vermogen.
Bij eigen vermogen gaat het bijvoorbeeld om kapitaal dat door jou als aandeelhouder of eigenaar in de onderneming wordt ingebracht. Bij vreemd vermogen draait het meestal om leningen van banken, externe financiers of jou als aandeelhouder. Schuldeisers hebben met een lening doorgaans voorrang op verstrekkers van eigen vermogen. Daarom wordt eigen vermogen gezien als risicodragend vermogen. Fiscaal wordt eigen en vreemd vermogen verschillend behandeld. Rente op vreemd vermogen is in principe aftrekbaar van de winst. Dividenduitkeringen op eigen vermogen zijn dat niet. Dit maakt vreemd vermogen op het eerste oog fiscaal aantrekkelijker. Maar er zijn enkele fiscale valkuilen. We bespreken vier van die valkuilen.

Wanneer een lening fiscaal als eigen vermogen wordt gezien

De eerste valkuil is dat de fiscale kwalificatie van de geldverstrekking uiteindelijk doorslaggevend is voor de aftrekbaarheid van de rente. Van een lening is sprake als er een verplichting tot terugbetaling is. In sommige situaties wordt een lening fiscaal echter alsnog behandeld als eigen vermogen. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij een schijnlening, deelnemerschapslening of bodemlozeputlening. Dit zijn leningen die vooral kenmerken van eigen vermogen hebben; daarover meer in een volgende blog. De rente op deze leningen is niet aftrekbaar van de winst.

Wanneer renteaftrek op een lening beperkt wordt

De tweede valkuil is dat er in de vennootschapsbelasting diverse renteaftrekbeperkingen zijn opgenomen die ervoor kunnen zorgen dat rente op leningen fiscaal toch niet aftrekbaar is. Zo gelden specifieke renteaftrekbeperkingen voor leningen tussen verbonden partijen die gebruikt worden voor de aankoop van aandelen, overnames of dividenduitkeringen. Er is ook een algemene renteaftrekbeperking (de earningsstripping-maatregel) die overmatige renteaftrek tegengaat. Deze is op alle belastingplichtigen van toepassing en weigert de renteaftrek vanaf een bedrag aan betaalde rente van € 1 mln.

Wanneer een aandeelhouderslening onzakelijke voorwaarden heeft

Een derde valkuil is dat de lening onzakelijke voorwaarden heeft, waarmee we bedoelen dat partijen niet op een zakelijke manier met elkaar omgaan. De lening heeft bijvoorbeeld een te lage of te hoge rente die niet in overeenstemming is met wat onder normale omstandigheden gebruikelijk zou zijn. Ook ontbrekende zekerheden kunnen fiscaal vragen oproepen. Fiscaal moet er dan een correctie naar zakelijke voorwaarden plaatsvinden, veelal door een aanpassing van de rente. Dit speelt uiteraard met name in situaties met partijen die aan elkaar gelieerd zijn, bijvoorbeeld door aandeelhouderschap. Denk hierbij aan groepsfinancieringen of financiering aan of van jou als aandeelhouder.

Wanneer er sprake is van een onzakelijke lening

De hiervoor vermelde correctie naar zakelijke voorwaarden kan erop uitdraaien dat het niet mogelijk is om een rente te bepalen die een onafhankelijke derde partij zou hebben geaccepteerd in de gegeven omstandigheden, zonder dat die rente in wezen winstdelend zou worden. In dat geval spreken we over een lening met een onzakelijk debiteurenrisico (ook wel: onzakelijke lening). Dit is de vierde valkuil en dan met name aan de zijde van jou als geldverstrekker. Want jij mag een door jou geleden verlies op de lening dan fiscaal niet in aftrek brengen. Voor het overige blijft fiscaal gewoon sprake van een lening.

Wat te doen?

De fiscale aspecten van ondernemingsfinanciering zijn complexer dan vaak wordt gedacht. Zeker bij financieringen tussen aandeelhouders en hun onderneming of binnen groepsverband ontstaan regelmatig discussies over renteaftrek en de fiscale kwalificatie van een lening. De komende tijd zullen we hierop nog verder ingaan.

Discussies over renteaftrek en de fiscale kwalificatie van leningen komen in de praktijk regelmatig voor, met name bij controles of wanneer een lening wordt afgewaardeerd. Een juiste beoordeling vóóraf kan aanzienlijke fiscale gevolgen of tijdrovende discussies met de Belastingdienst voorkomen. Daarbij toetst de Belastingdienst financieringen vaak pas achteraf nadat de aangifte is ingediend. Juist daarom is het belangrijk om vooraf bij het aangaan van de financiering al goed vast te leggen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt en welke risico’s daarbij horen. Zo ben je voorbereid op vragen die de Belastingdienst stelt bij de beoordeling van bijvoorbeeld de aftrek van rente op leningen of de afwaardering van een lening. Hierbij kun je denken aan de volgende aandachtspunten:

• Ga bij het aangaan van een schuld na of de rente fiscaal in aftrek wordt beperkt;

• Vorm als geldverstrekker vooraf een duidelijk beeld van het debiteurenrisico dat jij gaat lopen;

• Leg jouw overwegingen over het te lopen debiteurenrisico vast in een dossier;

• Bepaal aan de hand daarvan welke voorwaarden volgens jou passend zijn bij dat risico;

• Besteed met name bij leningen tussen gelieerde partijen voldoende aandacht aan de
  zakelijkheid van de afspraken en betrek hierbij wat in de markt gebruikelijk is;

• Leg afspraken over iedere geldverstrekking vast in een overeenkomst en zorg voor naleving van de gemaakte afspraken;

• Stuur tussentijds bij als de (gewijzigde) omstandigheden daar om vragen;

• Laat je bij het bovenstaande altijd vooraf adviseren over de fiscale aspecten.

Wil je weten welke financieringsvorm het beste past bij jouw onderneming? Of wil je voorkomen dat een lening achteraf fiscale problemen oplevert? De fiscalisten van Bol Adviseurs denken graag met je mee over een toekomstbestendige en fiscaal passende financieringsstructuur.