Vermogen overdragen, regie houden: ook als je kinderen niet in de zaak komen

“Mijn kinderen gaan de zaak niet overnemen.” 

Voor veel ondernemers lijkt daarmee een belangrijk vraagstuk opgelost. Geen opvolging binnen de familie betekent immers ook geen bedrijfsoverdracht aan de kinderen.
Maar zo eenvoudig hoeft het niet te zijn.

Misschien wil je dat je kinderen straks niet jouw onderneming, maar wél een deel van de waarde krijgen die je in al die jaren hebt opgebouwd. Misschien weet je nog niet welk kind later wél actief wordt in het bedrijf. Of misschien wil je de onderneming uiteindelijk aan een derde verkopen, terwijl je een deel van het toekomstige vermogen al eerder naar de volgende generatie wilt brengen.

Dan ontstaat een interessante vorm van bedrijfsoverdracht zonder bedrijfsoverdracht.

Je draagt vermogen of eigendom over, terwijl je tegelijkertijd afspraken maakt over zeggenschap, betrokkenheid en wat er gebeurt als de onderneming later wordt verkocht.

Waarom vermogen overdragen als je kinderen de zaak niet overnemen?

Een onderneming vertegenwoordigt vaak een belangrijk deel van het familievermogen. Dat maakt de vraag ‘wie wordt mijn opvolger?’ eigenlijk te beperkt.

Er spelen meer vragen.

Wie mag straks delen in de waarde die is opgebouwd? Moeten alle kinderen hetzelfde krijgen? Wil je eigendom al overdragen terwijl jij nog ondernemer blijft? En wat als één kind over vijf jaar tóch in de onderneming wil werken?

Juist wanneer de toekomst nog niet volledig vaststaat, kan het verstandig zijn om verschillende scenario’s naast elkaar te leggen.

Niet om vandaag alles definitief te regelen, maar om rust te creëren, eerlijkheid bespreekbaar te maken en opties open te houden.

Dat raakt aan je levenswerk. Niet alleen aan wie straks achter jouw bureau zit, maar ook aan wat je met de opgebouwde waarde wilt doen en wat je aan de volgende generatie wilt meegeven.

Drie routes om vermogen over te dragen en regie te houden

Er bestaat geen standaardoplossing. De juiste inrichting hangt onder andere af van je onderneming, familie, wensen en fiscale en juridische positie. Grofweg zijn er verschillende routes denkbaar.

1. Aandelen schenken of de structuur aanpassen

Je kunt onderzoeken of je tijdens je ondernemerschap al (een deel van) de aandelen of waarde aan je kinderen wilt overdragen.

Daarbij hoeft het uitgangspunt niet te zijn dat zij later allemaal in het bedrijf gaan werken. Eigendom en ondernemerschap zijn twee verschillende dingen.

Wel is het belangrijk vooraf na te denken over de gevolgen. Wie krijgt economische waarde? Wie heeft zeggenschap? Wat gebeurt er bij een latere verkoop? En welke fiscale voorwaarden gelden op het moment van overdracht?

2. Eigendom en zeggenschap uit elkaar halen

Een andere mogelijkheid is certificering van aandelen.

Daarmee kunnen economisch belang en zeggenschap van elkaar worden gescheiden. Dat kan bijvoorbeeld interessant zijn wanneer je kinderen wel wilt laten delen in de waarde van de onderneming, maar de bestuurbaarheid van het bedrijf niet automatisch over meerdere familieleden wilt verdelen.

Ook hier geldt: de structuur is een middel. Eerst moet duidelijk zijn wat je als familie wilt bereiken.

3. Nu overdragen, later opnieuw positie bepalen

Soms weet je simpelweg nog niet welk kind later een rol in het bedrijf wil of kan vervullen.

Dan kun je afspraken maken die ruimte geven om daar later opnieuw naar te kijken. Denk bijvoorbeeld aan een aanbiedingsplicht: onder vooraf afgesproken omstandigheden moet een familielid zijn of haar belang eerst aanbieden aan andere aandeelhouders of familieleden.

Zo voorkom je dat een keuze van vandaag automatisch de eigendomsverhoudingen voor tientallen jaren bepaalt.

De gevaarlijkste aanname: dat oude afspraken vanzelf blijven passen

Bij dit soort trajecten gaat veel aandacht naar de overdracht zelf. Maar minstens zo belangrijk is de vraag wat daarna gebeurt.

Want je onderneming verandert.

Misschien draag je aandelen over. Misschien wordt het bedrijf over vijf jaar verkocht. Misschien komt er daardoor ineens veel vermogen in de holding terecht.

Afspraken die ooit heel logisch waren, kunnen dan een compleet andere uitwerking krijgen.

Denk aan een testament dat is geschreven toen er nog een actieve onderneming was. Een aandeelhoudersovereenkomst die uitgaat van een familiesituatie die inmiddels veranderd is. Of fiscale uitgangspunten die na verkoop niet meer van toepassing zijn.

Juist daarom bekijken we bij Bol Adviseurs onderneming, holding, privévermogen, familieafspraken en toekomstplannen niet als losse dossiers. Een keuze op één plek kan gevolgen hebben voor het geheel.

Gelijk verdelen is niet automatisch eerlijk verdelen

Stel dat één kind straks dagelijks verantwoordelijkheid draagt voor het bedrijf en twee van je kinderen niet. Moet iedereen dan dezelfde positie als aandeelhouder krijgen?

Of stel dat geen van je kinderen het bedrijf wil voortzetten. Wil je dan wachten met vermogensoverdracht totdat het bedrijf ooit wordt verkocht?

Daar bestaat geen universeel goed antwoord op.

Het belangrijkste is dat de juridische en fiscale structuur volgt uit wat je als ondernemer en familie wilt bereiken en niet andersom.

Het gesprek dat je nú moet voeren

Begin daarom niet met de vraag:  “Wie neemt mijn bedrijf over?”

Begin een stap eerder.

"Wat wil ik uiteindelijk overdragen: mijn bedrijf, mijn vermogen, mijn verantwoordelijkheid of een combinatie daarvan?"

En bespreek dat ook met je kinderen. Niet op basis van wat iemand tien jaar geleden ooit heeft gezegd, maar vanuit de situatie van vandaag. Wensen veranderen. Rollen veranderen. Bedrijven veranderen.

Je hoeft de uitkomst nog niet te kennen om het gesprek al te voeren.

Juist daarin zit regie.